پنج شنبه , ۲۷ دی ۱۳۹۷

روف گاردن

روف گاردن (بام باغ) چیست ؟

به هر گونه باغ یا باغچه که در بام ساختمانی ساخته شده باشد بام باغ (به انگلیسی: Roof garden) گفته می‌شود. این باغ‌ها علاوه برزیبایی می‌توانند به مصرف تولید غذا، کنترل دما، بهبود معماری و ایجاد محیط مناسب زندگی برای جانداران وحشی و همچنین تفریح بکاررود. چنین باغ‌هایی در مقیاس بزرگ می‌توانند بر آب و هوا و محیط زیست منطقه تاثیر گذاشته و آن را بهبود بخشد.

روف گاردن یا بام باغ، تکنولوژی مدرنی که امروزه بر پایه سقف سبز نهاده شده است و بر روی پشت بام ها و تراس ها اجرا می شود، با نام روف گاردن معروف است و به معنای بام باغ یا همان باغ در بام می باشد. روف گاردن در واقع خلق فضای سبز بر روی پشت بام است، تا از این طریق طبیعت را در زندگی شهری دخیل کرده و از آن استفاده کنند. بنابراین به هر نوع فضای سبزی که بر روی بام ساخته شود، روف گاردن گفته می شود و شامل مجموعه ای از گیاهان سبز، آبنما، آلاچیق، مبلمان باغی، سایبان، محصولات کشاورزی و سایر امکانات دیگر با توجه به مساحت موجود می باشد.
یکی از اصلی ترین مزیت های باغچه های روی بام ، میزان نور آفتابی است که در طول ساعات روز دریافت می کند و می تواند محیطی دنج و خصوصی برای استراحت ، پذیرایی و پرورش گیاهان باشد.
کشورهایی وجود دارند که از اثرات تاثیرگذار روف گاردن مطلع هستند و برای بالا بردن کیفیت محیط زیست شهری، در جهت گسترش روف گاردن تلاش قابل توجهی می کنند. از میان شهرهای پیشگام در این زمینه می توان به لندن، توکیو، سنگاپور و… اشاره نمود. در شهرهای بزرگ ایران مانند تهران هم به دلیل بالا بودن قیمت زمین امکان ایجاد فضای سبز کافی وجود ندارد، به همین خاطر با ایجاد فضای سبز در بام ساختمان به بهبود محیط زیست کمک کرده و با حضور در باغ کوچکی که در دسترس افراد است، اوقات فراغات خود را سپری می کنند.

مزایای روف گاردن

استفاده از روف گاردن باعث پاکسازی هوای اطراف، کاهش آلاینده ها، کاهش جذب حرارت ساختمان، کنترل دما، کاهش مصرف انرژی و بهره برداری از آب باران می شود و علاوه بر اینکه معماری ساختمان را ارتقا می دهد، چهره شهر را زیباتر می کند. به دلیل استفاده از مواد سبک و البته مقاوم در ساخت روف گاردن، بستری فراهم می شود تا پوشش های گیاهی رشد و نمو داشته باشند و به کشت محصولات کشاورزی پرداخته شود. مزیت دیگر روف گاردن این است که محیطی تفریحی، زینتی و دکوراتیو را فراهم می کند و حتی می توان زیستگاه مناسبی برای حیوانات ایجاد نمود.

روف گاردن با داشتن یک سیستم سبک مهندسی ساز باعث محافظت بام در برابر اشعه خورشید می شود و با ایجاد آن می توان محیط زیبایی را در یک قسمت بدون استفاده ساختمان فراهم کرده و سطح کیفی زندگی را بهبود بخشید. یکی از مزیت های روف گاردن (Roof Garden)این است که در فضای گمشده ساختمان، منظره ای متفاوت، جالب، مفرح و منحصر به فرد را ایجاد می کند و باعث بالا رفتن ارزش ساختمان شده و می توان با مدیریت آب باران، پایداری بنا را افزایش داد. از آنجایی که در طول روز به مقدار کافی نور آفتاب وجود دارد، روف گاردن این امکان را فراهم می کند تا محیطی دنج برای استراحت ایجاد شود.

اهمیت برنامه ریزی شهری

برای برنامه ریزان شهری سیاست ورزی سبز مبتنی بر حفظ محیط زیست برای بهبود محیط و زیباشناسی شهری از اولویت بالایی برخوردار است. طبق محاسبات برآورد می‌شود که اگر نیمی از بام‌های شهر توکیو توسط گیاهان سبز شود درجه حرارت شهر بین ۱۱ تا ۸۴ صدم درجه کاهش می‌یابد. چنین کاهشی در دما منجر به صرفه جویی تقریباً ۱۰۰ میلیون ین می‌شود. سبز کردن بام‌ها توسط گیاهان می‌تواند شامل کشت درختان تزئینی، بوته‌ها، تاک‌ها، کشت سبزیجات تازه و ترکیب‌های مختلفی از گلها باشد که به نسبت‌های مختلف موجب زیبایی محیط شده و یا به بهبود محیط زیست کمک کرده و یا غذای بیشتری را برای ساکنان محل تامین می‌کند.

کاهش مصرف انرژی با اجرای طرح پشت بام های سبز

به تازگی طرحی با نام پشت بام های سبز در ایالات متحده آمریکا در دست اجرا است که در آن سطح پشت بام آسمان خراش ها و برج های مسکونی – تجاری با پوششی از سلول های خورشیدی و فضای سبز پوشیده می شود . گروهی از پژوهشگران در ایالات متحده آمریکا در حال عملی کردن طرحی هستند که با نام پشت بام های سبز شهرت داشته و ادعا می شود که با اجرای این طرح می توان تا میزان بیست و شش درصد در مصرف انرژی صرفه جوئی کرد . این طرح در حال حاضر به صورت آزمایشی در پشت بام مرکز همایش های جاکوب کی – جاویتز Jacob K. Javits Convention Center در شهر نیویورک ایالات متحده آمریکا در حال اجرا است . ابعاد این پروژه که در پشت بام اجرا می شود به اندازه ۵ برابر یک زمین فوتبال بوده و این طرح بزرگترین طرح فضای سبز پشت بام در ایالت های شمالی کشور آمریکا محسوب می شود.

طراحی و اجرا روف گاردن یا بام باغ

ایجاد روف گاردن دارای دو مرحله بوده که مرحله اول به صورت عمرانی، عملیات ایزولاسیون و زه کشی انجام می شود و مرحله دوم لنداسکیپ است که در این مرحله فضای سبز ایجاد می شود و تجهیزات فضای باز مانند آلاچیق، سایبان، مبلمان باغی، باربیکیو و … اضافه می شود.

نحوه ایجاد روف گاردن

برای ساختن یک فضای سبز زیبا بر روی پشت بام یا تراس، باید از کارشناسان حرفه ای در این زمینه کمک گرفته و با استفاده از نقشه برداری دقیق، محاسبات مختلف، انتخاب مواد مناسب و همچنین اجرای صحیح یک محوطه خاص را روی پشت بام ایجاد نمود.

خاک مناسب برای روف گاردن

برای ایجاد روف گاردن نیاز به خاک مناسب بوده و انتخاب دقیق خاک یکی از مهم ترین مواردی است که باید به آن توجه کرده و نحوه آماده سازی آن را با کمک کارشناسان انجام داد. خاک مخصوص روف گاردن از محدودیت هایی برخوردار است، بنابراین باید خاکی را انتخاب کرد که قدرت جذب آب بیشتری را دارد و وزن مخصوص کمتری داشته باشد. بنابراین برای انتخاب و آماده سازی آن دقت زیادی نمود چرا که خاک در روف گاردن دارای محدودیت هایی است که برخی از آنها عبارتند از: ۱- خاک در روف گاردن باید وزن مخصوص کمتری داشته باشد ۲- خاک در روف گاردن باید توانایی جذب آب بیشتری داشته باشد ۳- اگر چه می توان با کود دهی نیاز غذایی گیاهان را در روف گاردن برطرف کرد اما به دلیل مشکلات برای تعویض خاک در روف گاردن ،خاک در روف گاردن باید دارای مواد غذایی باشد که با گذشت زمان علاوه بر بهبود دانه بندی بتواند نیاز گیاهان را به مواد غذایی مرتفع نماید.

مصالح و متریال مناسب برای روف گاردن

یکی از مهم ترین عواملی که در انتخاب مصالح و حتی نحوه اجرای آنها نقش مهمی دارد، محدودیت وزن است و با وجود اینکه روف گاردن بسیار شبیه محوطه سازی می باشد، اما برای هر نوع تغییراتی که در مصالح داده می شود، باید وزن آن را در نظر گرفت.

تقسیم بندی وزن در روف گاردن

تمام مهندسان در زمان ساخت بناهای مختلف وزن برف روی بام را به صورت تقریبی برای هر متر مربع ۵۰ کیلو گرم در نظر می گیرند و با کمک این محاسبات می توان وزن اضافی ناشی از ساخت روف گاردن بر روی پشت بام را در نظر گرفت. نکته مهمی که باید به آن توجه کنید، تقسیم بندی وزن المان ها و تجهیزاتی است که در روف گاردن قرارمی گیرند، زیرا آنچه مهندسان برای برف محاسبه می کنند، به صورت یکنواخت بر روی کل بام است، اما ممکن است در بعضی از نقاط روف گاردن، بار به صورت متمرکز اعمال شود. بنابراین تقسیم بندی وزن در تمام نقاط به صورت یکنواخت از اهمیت ویژه ای برخوردار است.

عملیات ایزولاسیون روف گاردن

یک از با اهمیت ترین مواردی که باید در روف گاردن به آن پرداخته شود، انجام عملیات ایزولاسیون است، زیرا با ایزولاسیون می توان مرزی را تعیین نمود که امکان عبور و عدم عبور آب به زیر روف گاردن را فراهم می کند. با توجه به اندازه روف گاردن می توان از مواد و روش های مختلفی مانند قیر و گونی برای ایزولاسیون روف گاردن استفاده نمود.

نحوه زهکشی در روف گاردن

به همان اندازه که ایزولاسیون در روف گاردن نقش پر رنگی دارد، عملیات زهکشی هم با اهمیت خواهد بود، زیرا علاوه بر اینکه به حفظ سلامت ریشه گیاهان کمک می کند، در هدایت آب مازاد به لوله های خروجی هم نقش مهمی دارد و در صورتی که لوله های جداگانه برای دفع آب مازاد نصب نشود، می توان از لوله های آب باران بهره گرفت. حتی این امکان وجود دارد که با استفاده از مصالح خاص و فنون مختلف، زهکشی متمرکز را به صورت گسترده انجام داد و این عملیات با استفاده از لایه های مخصوص زهکش روف گاردن امکان پذیر خواهد بود.

روف گاردن و انجام فیلترینگ

عملیاتی که در آن از انتقال املاح خاک به لایه های پایین تر ممانعت شود، فیلترینگ نام دارد و انجام آن از طریق لایه ای از الیاف می باشد. در صورتی که عملیات فیلتریک در روف گاردن انجام نشود، بافت خاک تغییر کرده و مسیر های زهکشی روف گاردن، انسداد می یابد. لذا انجام فیلترینگ از اهمیت بالایی برخوردار است.

وجود آلاچیق در روف گاردن

از آنجایی که برای متصل کردن آلاچیق به ساختمان محدودیت وجود دارد و نیروی باد وارده در روف گاردن زیاد است، باید آلاچیق هایی مخصوص برای روف گاردن ساخته شود و نمی توان از آلاچیق هایی که بر روی زمین نصب می شوند، استفاده نمود.

گیاه مناسب روف گاردن

هدف اصلی از ساخت روف گاردن، ایجاد فضای سبز است و همه هزینه هایی که به جهت ساخت روف گاردن انجام می شود، برای رسیدن به این هدف است. با وجود اینکه گیاهان روف گاردن همان گیاهانی هستند که بر روی زمین کاشته می شوند، اما باید در انتخاب گیاه مناسب به خصوصیت آن توجه کرده و گیاهانی را برگزید که در روف گاردن ماندگاری بیشتری داشته باشند. بنابراین میزان رشد ریشه، میزان تحمل گیاه در مقابل گرما و نور مستقیم خورشید و همچنین میزان پایداری آن در مقابل وزش باد های شدید و … از جمله خصوصیاتی است که باید در زمان خرید گیاه به آن توجه داشته باشید.

تصاویر روف گاردن؛ برای دیدن تصاویر بیشتر از روف گاردن کلیک کنید تصاویر روف گاردن در تهران؛ برای دیدن تصاویر بیشتر از روف گاردن تهران کلیک کنید